Kafatası, insanlık tarihinin en erken dönemlerinden itibaren yalnızca biyolojik bir parça olarak görülmemiş, beynin ve ruhun saklı olduğu yer olarak algılanmıştır. Bu nedenle, kafatası pek çok kültürde “yaşamın merkezi”, “ruhun kabı” veya “ataların evi” olarak kutsal addedilmiştir. Hem arkeolojik hem de etnografik veriler, dünyanın farklı coğrafyalarında birbirinden bağımsız toplumların, kafatasını benzer ritüel amaçlarla kullandığını göstermektedir.
Bu kadim inanç sistemi, zaman içinde boğa kültü, yer-sub ruhları, koruyucu atalar ve şamanik uygulamalar gibi farklı ritüel sistemleriyle birleşerek daha karmaşık bir kozmoloji oluşturmuştur.Bu yazıda, Neolitik Yakındoğu’dan Avrasya bozkırlarına, oradan Türk dünyasının inanç sistemine uzanan kafatası kültünün kökenlerini ve devamlılığını bilimsel kaynaklara dayanarak ele alıyorum. Ayrıca, Türk dünyasında özel bir yer tutan boğa kültünü ve boğa kafatası kullanımını da detaylandırıyorum.
Yazıda ayrıca Kutlu Altay KOCAOVA’nın altayli.net’te yayımlanan çalışmasındaki bilgiler bilimsel bağlamda aktarılmaktadır.
